A CINEMATIC FIELD GUIDE 2014—∞
INTERSTELLAR
HỐ ĐEN TỬ THẦN
Một hành trình vượt qua những vì sao,
để trở về với điều khiến ta là con người.
BEYOND THE KNOWN UNIVERSE
Khi khoảng cách được đo
bằng thời gian.
Interstellar là sử thi khoa học viễn tưởng về một cuộc ra đi tưởng như hướng đến tương lai, nhưng luôn bị kéo ngược về một căn phòng, một chiếc đồng hồ và một lời hứa chưa trọn.
Từ mái nhà quen thuộc đến một đường chân trời chưa biết.
Trong một tương lai gần, mùa màng lần lượt biến mất và bụi phủ kín đời sống. Con người không còn ngước nhìn lên trời, xã hội dồn mọi sức lực vào việc sản xuất đủ lương thực cho ngày mai. Joseph Cooper — cựu phi công NASA, nay là nông dân — vẫn giữ bản năng của một người muốn hiểu thứ nằm bên kia đường chân trời.
Một dấu vết hấp dẫn bí ẩn dẫn Cooper và con gái Murph đến cơ sở NASA bí mật. Ở đó, anh biết về lỗ sâu xuất hiện gần Sao Thổ và kế hoạch tìm một hành tinh mới. Cuộc thám hiểm không chỉ đối diện khoảng cách vũ trụ: thuyết tương đối khiến vài giờ của người này có thể là nhiều năm của người khác.
Christopher Nolan tổ chức câu chuyện trên hai quy mô song song. Ở quy mô lớn là số phận loài người, những hành tinh xa và một hố đen siêu khối lượng. Ở quy mô nhỏ là sự giận dữ của một đứa trẻ, nỗi cô độc của người cha và niềm tin rằng tình cảm có thể để lại dấu vết qua thời gian.
Trái Đất trong ký ức: đất đai còn đó, nhưng tương lai đang rời đi.
EARTH IS DYING
Một thế giới
quên cách ngước lên.
Không phải chiến tranh hay người ngoài hành tinh. Thảm họa của Interstellar đến từ sự co hẹp chậm rãi của những điều con người có thể trồng, ăn và hy vọng.
Bệnh cây và bão bụi biến nông nghiệp thành cuộc đếm ngược. Bụi chui qua cửa sổ, phủ lên bàn ăn và phổi người, trường học chỉnh lại lịch sử để hướng trẻ em khỏi “những ý tưởng xa xỉ” như khám phá vũ trụ. Những cảnh đời thường khiến khủng hoảng đáng sợ hơn: ngày tận thế không đến trong một tiếng nổ, mà trong từng vụ mùa thất bại.
Cooper sống cùng Donald, con trai Tom và con gái Murph. Anh biết sửa máy, lái tàu và nhìn vấn đề như một kỹ sư, nhưng không thể sửa sự bất mãn trong chính mình. Murph chia sẻ sự tò mò ấy. Khi những vệt bụi trong phòng cô tạo thành tọa độ nhị phân, hai cha con lần theo chúng — và mở ra cánh cửa dẫn khỏi Trái Đất.
Lựa chọn rời đi của Cooper vì thế không thuần túy anh hùng. Anh cứu tương lai của các con bằng cách vắng mặt trong hiện tại của chúng. Mọi thắng lợi sau này đều phải trả bằng những sinh nhật, lời nhắn và năm tháng không thể quay lại.
NASA / CLASSIFIED BRIEF
The Lazarus
Mission.
Một lỗ sâu. Mười hai người đi trước. Ba tín hiệu. Và một con tàu mang theo phần còn lại của hy vọng.
Lazarus
Mười hai nhà thám hiểm đi qua lỗ sâu, mỗi người khảo sát một thế giới tiềm năng và gửi tín hiệu nếu có thể sống được.
Endurance
Cooper, Brand, Romilly, Doyle, TARS và CASE lên trạm quay Endurance để kiểm tra ba tín hiệu hứa hẹn nhất.
Wormhole
Cửa ngõ hình cầu gần Sao Thổ rút ngắn hành trình đến một thiên hà xa — một cơ chế được đặt ở đó bởi một trí tuệ chưa biết.
Plan A / B
Kế hoạch A đưa con người rời Trái Đất, kế hoạch B mang phôi người để khởi tạo một thuộc địa nếu việc di tản là bất khả thi.
Minh họa nguyên bản gợi ý hành trình của Endurance, thiết kế tàu không tái tạo mô hình điện ảnh.
THE ENDURANCE
Một bánh xe mỏng manh
trong khoảng không vô hạn.
Endurance là căn nhà, phòng thí nghiệm và phương tiện sống còn của đoàn thám hiểm. Cấu trúc vòng quay tạo cảm giác trọng lực cho khu sinh hoạt, các mô-đun cho phép tàu thích nghi với từng chặng. Phim không biến con tàu thành một kho thông số giả — vai trò của nó được kể qua quy trình ghép nối, nhiên liệu, những lần quay và rủi ro khi chỉ một chi tiết đi sai.
Cooper mang kinh nghiệm phi công, Amelia Brand phụ trách sinh học, Romilly nghiên cứu vật lý, Doyle hỗ trợ khảo sát. TARS và CASE không phải vật trang trí: hình dạng mô-đun cho phép chúng lăn, chạy và biến đổi theo địa hình. Cả nhóm bước vào hành trình mà mỗi quyết định về thời gian cũng là quyết định về những người đang già đi ở quê nhà.
THE DISTANT WORLDS
Ba tín hiệu.
Ba phiên bản của hy vọng.
Cảnh báo: phần này tiết lộ các diễn biến quan trọng.
Miller’S PLANET
Một giờ đổi lấy bảy năm
Một thế giới đại dương nằm rất gần Gargantua. Trọng lực khổng lồ làm thời gian trên bề mặt trôi chậm hơn dữ dội so với Endurance. Mặt nước tưởng như nông và phẳng thực ra bị cắt ngang bởi những con sóng cao như núi — hậu quả của lực thủy triều và quỹ đạo cực đoan trong logic của bộ phim.
Mann’S PLANET
Hy vọng bị đông cứng
Mây amoniac đóng băng, địa hình trắng xóa và tín hiệu dữ liệu đầy hứa hẹn khiến hành tinh của tiến sĩ Mann có vẻ là một lựa chọn. Nhưng sự cô độc kéo dài đã bẻ cong phán đoán của nhà thám hiểm được xem là giỏi nhất trong số họ.
Edmunds’S PLANET
Một bình minh có thể bắt đầu
Xa Gargantua hơn, hành tinh của Edmunds không phải lựa chọn dễ tiếp cận nhất, nhưng dữ liệu của nó mở ra khả năng về một mái nhà mới. Bộ phim chỉ để ta nhìn thấy nơi này trong những phút cuối: khô, tĩnh và có một đường chân trời đủ dịu để gieo hy vọng.
THE SCIENCE BEHIND THE FICTION
Khi điện ảnh đi theo
đường cong của không-thời gian.
Interstellar không phải sách giáo khoa, nhưng nó đối xử với khoa học như một phần của kịch tính. Mỗi ý tưởng bên dưới được đánh dấu theo mức độ chắc chắn: kiến thức đã kiểm chứng, mô hình lý thuyết, hay hư cấu có chủ đích.
DIAGRAM 01 / KERR GEOMETRY
Gargantua,
giải phẫu ánh sáng.
Một lát cắt khái niệm về hố đen quay nhanh: vật chất phát sáng ở bên ngoài, còn không-thời gian bẻ cong đường đi của ánh sáng quanh vùng tối.
- Phân loại
- Kerr
- Trạng thái
- Quay nhanh
- Khung nhìn
- Quan sát viên
- 01
Vật chất quan sát được
Đĩa bồi tụ
Khí và bụi nóng quay bên ngoài hố đen. Đây là nguồn sáng chính, bản thân hố đen không phát sáng.
- 02
Ánh sáng bị bẻ cong
Vành photon & thấu kính
Những đường sáng mảnh là ảnh méo của đĩa. Ánh sáng có thể vòng quanh hố đen nhiều lần trước khi thoát tới người quan sát.
- 03
Ranh giới một chiều
Chân trời sự kiện
Bên trong ranh giới này, không tín hiệu nào có thể thoát ra. Vùng tối ta thấy là “bóng” và lớn hơn chân trời thực.
- 04
Dự đoán của mô hình Kerr
Kỳ dị vòng
Thuyết tương đối rộng mô tả kỳ dị của hố đen quay như một vòng, đây là giới hạn lý thuyết, không phải cấu trúc có thể quan sát trực tiếp.
Vật lý đã được kiểm chứng
Hố đen
Hố đen là vùng không-thời gian có trường hấp dẫn mạnh đến mức, bên trong chân trời sự kiện, ánh sáng cũng không thể thoát ra. Ta không nhìn trực tiếp thấy bản thân hố đen, ta quan sát tác động của nó lên vật chất và ánh sáng xung quanh.
Mô hình dựa trên thuyết tương đối
Gargantua
Gargantua được xây dựng như một hố đen Kerr siêu khối lượng quay rất nhanh. Nhóm hiệu ứng Double Negative và Kip Thorne phát triển DNGR để truy vết các chùm sáng trong không-thời gian cong, tạo ra đĩa bồi tụ bị thấu kính hấp dẫn bẻ cong quanh bóng hố đen.
Nghiệm lý thuyết, chưa quan sát được
Lỗ sâu
Lỗ sâu là một cầu nối giả thuyết giữa hai vùng xa nhau của không-thời gian. Các phương trình tương đối rộng cho phép những cấu trúc tương tự, nhưng chưa có bằng chứng quan sát về một lỗ sâu ổn định và có thể đi qua như trong phim.
Hiệu ứng vật lý có thật
Giãn nở thời gian
Đồng hồ trong trường hấp dẫn mạnh chạy chậm hơn so với đồng hồ ở xa trường hấp dẫn. Hiệu ứng này đã được đo và phải được hiệu chỉnh trong GPS. Tỷ lệ cực đoan trên Miller cần các điều kiện rất đặc biệt quanh một hố đen quay gần giới hạn.
Hư cấu phục vụ câu chuyện
Tesseract
Không gian nhiều chiều nơi Cooper tương tác với các khoảnh khắc trong phòng Murph là một hình dung điện ảnh. Nó dùng hình học để biến thời gian thành thứ nhân vật có thể di chuyển và tác động, không phải một cơ chế đã được khoa học chứng minh.
Cố vấn khoa học & giám đốc sản xuất
Kip Thorne
Nhà vật lý Kip Thorne giúp đặt ra quy tắc: hiện tượng phi thường vẫn phải bắt đầu từ vật lý có cơ sở, và mọi phá lệ phải được nhận diện là suy đoán. Sự hợp tác này còn dẫn đến một bài báo chuyên ngành về thấu kính hấp dẫn của hố đen quay.
INTERACTIVE / RELATIVITY
Time is
relative.
Hãy kéo thanh thời gian để cảm nhận cái giá của một chuyến khảo sát trên Miller. Tỷ lệ mô phỏng là con số được nêu trong phim: 1 giờ gần Gargantua tương ứng khoảng 7 năm ở xa.
Theo tỷ lệ trong phim, thời gian tương ứng ở xa trường hấp dẫn là khoảng 2.557 ngày Trái Đất. Đây là mô phỏng kể chuyện, không phải máy tính quỹ đạo thực tế.
THE HUMAN ELEMENT
Lực hấp dẫn
không thể đo bằng máy.
Một bộ phim về vũ trụ, nhưng các quỹ đạo quan trọng nhất lại hình thành giữa con người.
Hai chiếc đồng hồ, một lời hứa và nhiều thập kỷ ở giữa.
Phi công / Người cha
Joseph Cooper
Matthew McConaugheyMột kỹ sư và cựu phi công sống đời nông dân bất đắc dĩ. Cooper bị kéo giữa nghĩa vụ mở đường sống cho nhân loại và lời hứa trở về với con gái.
Nhà khoa học / Người con
Murphy Cooper
Mackenzie Foy, Jessica Chastain, Ellen BurstynMurph biến cảm giác bị bỏ rơi thành động lực giải bài toán hấp dẫn. Mối quan hệ của cô với Cooper là trục cảm xúc chạy xuyên qua hàng thập kỷ.
Nhà sinh vật học
Amelia Brand
Anne HathawayBrand đại diện cho một dạng can đảm khác: thừa nhận cảm xúc nhưng vẫn bước vào điều chưa biết. Lựa chọn của cô khiến lý trí và tình yêu không còn là hai cực loại trừ nhau.
Nhà vật lý / Người dẫn đường
Professor Brand
Michael CaineNgười khởi xướng kế hoạch cứu loài người, đồng thời mang một bí mật đạo đức làm thay đổi ý nghĩa của sứ mệnh.
Robot chiến thuật
TARS
Bill IrwinMột khối máy có thể điều chỉnh mức hài hước và trung thực. TARS đem lại nhịp nhẹ hiếm hoi, nhưng cũng là cộng sự bình tĩnh, hữu dụng và sẵn sàng hy sinh nhất.
SOUND & CINEMATOGRAPHY
Âm thanh của khoảng trống.
Nhịp đập của thời gian.
ORGAN
Hans Zimmer đặt đại phong cầm — một nhạc cụ gắn với hơi thở và kiến trúc — ở trung tâm bản nhạc. Các lớp âm dần phình lớn, khiến thời gian vừa thiêng liêng vừa cơ học.
MM
Hoyte van Hoytema và Nolan tương phản bụi vàng của Trái Đất với màu đen lạnh của không gian. Tàu thường chỉ là một chấm nhỏ trong khuôn hình, để tỷ lệ vũ trụ tự kể câu chuyện.
ENCE
Không gian không truyền âm thanh. Những khoảnh khắc im lặng bên ngoài thân tàu làm va chạm dữ dội hơn, vì hình ảnh phải gánh toàn bộ sức nặng.
THEMES & LEGACY
Ta rời đi
để có thể trở về.
Interstellar đặt một câu hỏi tưởng như nghịch lý: liệu tình yêu có thể có giá trị nhận thức, hay nó chỉ là nhiễu trong phép tính sinh tồn?
Tình yêu trong phim không thay thế phương trình. Nó định hướng sự chú ý: Cooper nhìn lại Murph, Brand tin vào Edmunds, Murph quay về căn phòng cũ. Những lựa chọn ấy tạo ra điểm gặp giữa dữ liệu và ý nghĩa. Phim không chứng minh tình yêu là một lực vật lý, nó cho thấy tình cảm có thể buộc con người truyền thông tin, giữ lời hứa và hành động qua khoảng cách.
Sự sống còn cũng không được trình bày như một chiến thắng sạch sẽ. Kế hoạch B bảo tồn giống loài nhưng bỏ lại những người đang sống. Kế hoạch A dựa trên lời nói dối, song lời nói dối ấy thúc đẩy công việc dẫn đến lời giải. Bộ phim để đạo đức trong trạng thái khó chịu: hy sinh có thể cần thiết, nhưng người hy sinh vẫn xứng đáng được biết sự thật.
Sau cùng, khám phá không phải sự phủ nhận mái nhà. Cooper đi xa vì muốn các con có tương lai, Amelia dựng trại trên một thế giới mới vì một cộng đồng chưa ra đời. Di sản của phim nằm trong sự kết hợp hiếm có giữa cảnh tượng vũ trụ và cảm xúc gia đình — một câu chuyện mà đồng hồ đeo tay có thể quan trọng ngang hố đen.
FILM INFORMATION
Dữ liệu
bộ phim.
- Tên gốc
- Interstellar
- Tên Việt Nam
- Hố Đen Tử Thần
- Năm phát hành
- 2014
- Đạo diễn
- Christopher Nolan
- Kịch bản
- Jonathan Nolan, Christopher Nolan
- Âm nhạc
- Hans Zimmer
- Thời lượng
- 168 phút
- Thể loại
- Khoa học viễn tưởng / Phiêu lưu / Chính kịch
- Hãng sản xuất
- Paramount Pictures, Warner Bros., Legendary, Syncopy, Lynda Obst Productions
FREQUENTLY ASKED QUESTIONS
Tín hiệu
được giải mã.
Phim theo chân Cooper, một cựu phi công rời Trái Đất đang suy kiệt để tham gia chuyến thám hiểm qua lỗ sâu gần Sao Thổ. Mục tiêu là tìm một thế giới có thể duy trì sự sống, trong khi mối quan hệ giữa Cooper và con gái Murph trải dài qua những khác biệt khắc nghiệt của thời gian.
Paramount ghi năm phát hành là 2014, phim bắt đầu phát hành rộng rãi tại Hoa Kỳ ngày 7 tháng 11 năm 2014. Thời lượng chính thức trên trang Paramount là 168 phút.
Christopher Nolan đạo diễn và đồng viết kịch bản cùng Jonathan Nolan. Emma Thomas, Christopher Nolan và Lynda Obst là các nhà sản xuất được Paramount liệt kê.
Gargantua là hố đen siêu khối lượng hư cấu trong phim. Hình ảnh của nó được tạo bằng một trình dựng hình tương đối tính có tên DNGR, mô phỏng cách ánh sáng bị bẻ cong quanh một hố đen Kerr quay.
Theo thuyết tương đối rộng, trường hấp dẫn càng mạnh thì thời gian càng trôi chậm so với nơi ở xa. Miller quay rất gần Gargantua, vì vậy bộ phim đặt tỷ lệ khoảng một giờ trên bề mặt tương đương bảy năm ở xa. Đây là kịch bản cực đoan, phụ thuộc vào các giả định đặc biệt của phim.
Kip Thorne là cố vấn khoa học và giám đốc sản xuất. Ông làm việc với Christopher Nolan và nhóm hiệu ứng để các ý tưởng về hố đen, thấu kính hấp dẫn và tương đối tính có nền tảng vật lý rõ ràng, đồng thời công khai phân biệt suy đoán với kiến thức đã được xác lập.